นิ่วในถุงน้ำดี ฉบับเข้าใจง่าย

เนื่องจากหมอพบผู้ป่วยโรคนิ่วในถุงน้ำดีอักเสบ (acute cholecystitis) มากขึ้นเรื่อยๆ วันนี้จึงขอมาอธิบายให้ทุกคนเข้าใจมากขึ้นค่ะว่า นิ่วในถุงน้ำดีอักเสบคืออะไร

ถุงน้ำดีคืออะไร

ถุงน้ำดี (Gall bladder) เป็นอวัยวะหนึ่งหน้าตาเหมือนลูกแพร์ และอยู่ติดใต้ตับ ที่ทำหน้าที่เก็บน้ำดีให้เข้มข้นขึ้น ตับทำหน้าที่ผลิตน้ำดีออกมาแล้วลำเลียงน้ำดีผ่านทางท่อน้ำดีแล้วส่งไปเก็บกักต่อที่ถุงน้ำดี แล้วน้ำดีที่เข้มข้นจากถุงน้ำดีจะถูกส่งต่อไปที่ลำไส้เล็กให้ช่วยทำให้ไขมันในอาหารแตกตัวย่อยได้ง่ายขึ้น

นิ่วในถุงน้ำดีคืออะไร

นิ่วในถุงน้ำดี เกิดจากสารในน้ำดี ประกอบด้วยสารหลายประเภท ซึ่งหากมีส่วนใดส่วนหนึ่งมากเกินไป จะเกิดการตกตะกอน จับตัวกันกลายเป็นนิ่วอยู่ในถุงน้ำดี นิ่วมีหลายประเภท ทั้งนิ่วคอเลสเตอรอล นิ่วเม็ดสี (Pigmented stone) ฯลฯ นิ่วในถุงน้ำดีมีขนาดและแตกต่างกันไป บางคนมีขนาดเล็กเหมือนเม็ดทราย หรือบางคนอาจจะมีขนาดใหญ่เท่าลูกแก้วเลยก็เป็นได้

สาเหตุการเกิดนิ่วในถุงน้ำดี

• ป่วยเป็นโรคเลือด เช่น ธาลัสซีเมีย
• ลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว
• มีคอเลสเตอรอลในน้ำดีมากเกินไป
• อ้วน
• พันธุกรรม

อาการและอาการที่พบได้ในผู้ป่วยนิ่วในถุงน้ำดี

• จุกเสียดท้อง ใต้ลิ้นปี่ โดยเฉพาะด้านขวา
• รู้สึกคลื่นไส้อาเจียน รู้สึกเหมือนอาหารไม่ย่อย
• ถ้านิ่วในถุงน้ำดีอักเสบ จะมีอาการปวดท้องมาก ร่วมกับมีไข้หนาวสั่น บางรายอาจจะมีภาวะดีซ่าน (เหลือง) ร่วมด้วย

การตรวจวินิจฉัยนิ่วในถุงน้ำดี

• อาการและอาการแสดงเข้ากันกับถุงน้ำดี
• ผลตรวจเลือด พบว่ามีเม็ดเลือดขาวสูงหรือต่ำกว่าปกติ ,ผลตรวจค่าตับอาจจะปกติหรือผิดปกติเล็กน้อย
• มีการตรวจอัลตราซาวดน์ (ultrasound) หรือ เอกซเรย์ทางคอมพิวเตอร์ (CT Scan) พบว่ามีนิ่วในถุงน้ำดี

ถ้าสงสัยว่ามีภาวะนิ่วในถุงน้ำดีอักเสบควรทำอย่างไร

• ปรึกษาแพทย์ เพราะอาการหลักของนิ่วในถุงน้ำดี คือจุกเสียดแน่นท้อง อาจจะไม่ค่อยปวดมาก ยกเว้นแต่ตอนอักเสบมาก ซึ่งอาการปวดท้องนี้เป็นภาวะที่พบได้หลายโรคมาก เช่น โรคกระเพาะอาหาร ,โรคนิ่วในถุงน้ำดี ,โรคทางลำไส้,โรคตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน ฯลฯ จึงควรปรึกษาแพทย์ หากทานยาลดกรดหรือยาช่วยย่อยแล้วไม่หาย

หมอบูม คลินิกเวชกรรมเฉพาะทางศัลยศาสตร์ คลินิกจารุพร อ. สองพี่น้อง จ. สุพรรณบุรี